Nghe Tải nạp Podcast
  • 13h00 - 13h17 GMT
    Thông tin 22/08 13h00 GMT
  • 13h17 - 14h00 GMT
    Phần còn lại của chương trình 22/08 13h17 GMT
Để khai thác hết nội dung truyền thông đa phương tiện, bạn phải có phần bổ trợ Flash trong trình duyệt của bạn. Để có thể kết nối, bạn phải kích hoạt các cookie trong tham số trình duyệt của bạn. Để lướt web nhanh nhất, website RFI tương thích với những trình duyệt sau đây : Internet Explorer 8 và +, Firefox 10 và +, Safari 3 và +, Chrome 17 và + v.v..
CHÂU Á

MH17: 5 năm đi đòi công lý cho các nạn nhân

media Gia đình các nạn nhân MH17 kỉ niệm 4 năm vụ tai nạn gần ngôi làng Grabovo ở vùng Donetsk do phe ly khai kiểm soát, Ukraina, ngày 17/07/2018. REUTERS/Alexander Ermochenko

Ngày 17/07/2019 đánh dấu tròn năm năm chiếc máy bay Boeing của hãng hàng không Malaysia Airlines mang số hiệu MH17 bị trúng tên lửa và nổ tung trên bầu trời Ukraina, khiến toàn bộ 298 hành khách và phi hành đoàn bị thiệt mạng.

Trong 5 năm qua, nguyên nhân vụ nổ đã được làm sáng tỏ, nhưng các bên liên quan vẫn liên tục phủ nhận trách nhiệm, chưa một nghi phạm nào bị đưa ra xét xử.

Chuyện gì xảy ra ngày 17/07/2014 ?

Chuyến bay MH17 của Malaysia Airlines, khởi hành từ Amsterdam (Hà Lan) đến Kuala Lumpur (Malaysia), khi bay ngang qua miền đông Ukraina, do phe ly khai thân Nga kiểm soát, đã bị trúng tên lửa và nổ tung. Toàn bộ 283 hành khách, trong đó có 196 người Hà Lan, 38 công dân Úc, và 15 thành viên phi hành đoàn bị thiệt mạng.

Những mảnh vỡ của chiếc Boeing bị bắn tung tóe vài cây số trên một khu đất rộng, gần ngôi làng Grabovo, ở Ukraina. Những mảnh thi thể nạn nhân cũng rải rác trên khắp khu vực bị nạn. Trong một đoạn video được một người dân ở làng Grabovo quay lại ngay sau khi máy bay rơi và còn bốc cháy, người ta thấy một cột khói đen nghi ngút, ngay sát một ngôi nhà, người dân nhớn nhác chạy lại, một số người cầm xô chậu mang nước dập lửa.

Cả thế giới sững sỡ vì còn chưa hết bàng hoàng về vụ một chiếc Boeing của chuyến bay Kuala Lumpur - Bắc Kinh, cũng của hãng hàng không Malaysia Airlines, mất tích một cách bí ẩn trong đêm 08/03/2014 ở Ấn Độ Dương.

Tổng thống Mỹ Barack Obama lúc đó khẳng định máy bay MH17 bị trúng một tên lửa bắn từ một vùng do phe ly khai kiểm soát, còn tổng thống Petro Porochenko lên án một « hành vi khủng bố ». Chỉ vài ngày sau vụ nổ, Liên Hiệp Châu Âu thông qua hàng loạt biện pháp trừng phạt kinh tế nặng nề đối với Nga, nhắm vào các lĩnh vực quan trọng như năng lượng, quốc phòng và tài chính.

Mối quan hệ giữa Liên Hiệp Châu Âu và Nga trở nên xấu hơn, vì trước đó Bruxelles vừa trừng phạt Nga vì sáp nhập bán đảo Crimée ngày 18/03/2014 và vì Nga yểm trợ phe ly khai Ukraina khơi mào cuộc xung đột ở miền đông.

Vào tháng 05/2018, Hà Lan và Úc, hai nước có nhiều công dân bị thiệt mạng, đã công khai cáo buộc Nga chịu trách nhiệm về thảm họa trên. Khối NATO và Liên Hiệp Châu Âu ủng hộ quyết định của Hà Lan và Úc. Tuy nhiên, Matxcơva vẫn kịch liệt bác bỏ mọi liên quan và đổ lỗi cho Kiev.

Đến tháng 06/2019, 28 nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu gia tăng sức ép đối với Nga. Một mặt, Bruxelles kêu gọi Matxcơva « hợp tác toàn diện » với cuộc điều tra, mặt khác, Liên Hiệp Châu Âu triển hạn hàng loạt biện pháp trừng phạt.

Cuộc điều tra tiến triển đến đâu ?

Trong báo cáo đầu tiên, được công bố tháng 09/2014, các nhà điều tra quốc tế, do Sở An ninh Hà Lan (OVV) đứng đầu, khẳng định chiếc Boeing bị các « tên lửa có năng lượng cao » đâm thủng trên không.

Đến tháng 08/2015, các nhà điều tra xác định rằng nhiều chi tiết « có khả năng » thuộc một hệ thống tên lửa địa đối không BUK, mà cả Nga và Ukraina đều sở hữu. Thông tin trên được tái xác nhận vào tháng 10 cùng năm.

Đến tháng 09/2016, các nhà điều tra khẳng định đã có « những bằng chứng rõ ràng » cho thấy máy bay của chuyến MH17 bị một tên lửa BUK bắn hạ. Tên lửa này được đưa từ Nga sang miền đông Ukraina. Phải chờ đến tận hai năm sau, vào tháng 05/2018, các nhà điều tra mới đưa ra khẳng định tên lửa bắn hạ máy bay của Malaysia Airlines là đến từ « lữ đoàn phòng không 53 của Nga đóng tại Kursk, phía tây nước Nga ».

Diễn biến mới nhất là vào ngày 19/06/2019, tổ điều tra đã xác định bốn nghi phạm và Viện Công Tố Hà Lan sẽ truy tố họ về tội giết người.

Bốn nghi phạm là ai ?

Ba người Nga Serguei Doubinski, Igor Guirkine, Oleg Poulatov và một người Ukraina Leonid Khartchenko, đều là lãnh đạo cấp cao trong phe ly khai thân Nga ở miền đông Ukraina, sẽ là những người đầu tiên bị đưa ra xét xử trong vụ này. Theo chưởng lý Hà Lan Fred Westerbeke, « cả bốn (nghi phạm) bị cáo buộc đã áp tải hệ thống tên lửa đối không BUK vào miền đông Ukraina »« đã gây ra vụ nổ máy bay » MH17.

Phiên xử sẽ diễn ra ngày 09/03/2020 tại tòa án Schiphol, ngoại ô Amsterdam. Năm 2018, các nghị sĩ Hà Lan đã phê chuẩn một thỏa thuận ký với Ukraina để tất cả các phiên xử liên quan đến thủ phạm vụ nổ máy bay MH17 sẽ diễn ra ở Hà Lan. Dĩ nhiên có rất ít khả năng là bốn nghi phạm trên trình diện tại tòa, vì Nga và Ukraina không dẫn độ công dân bị truy tố ở nước ngoài. Cả bốn người này có thể bị xử vắng mặt.

Ngay khi cảnh sát Hà Lan công bố danh tính của bốn nghi phạm, Igor Guirkine, được mệnh danh là « Strelkov » (lính bắn tỉa), một trong số ba người Nga lãnh đạo cấp cao ở miền đông Ukraina, đã phủ nhận trách nhiệm của phe ly khai thân Nga, khi tuyên bố « chiếc Boeing không bị phe ly khai bắn hạ ».

Trong thông cáo ngày 19/06/2019, bộ Ngoại Giao Nga lên án « những cáo buộc vô căn cứ » nhằm « giảm uy tín Liên Bang Nga trước cộng đồng quốc tế ». Phía bộ Ngoại Giao Ukraina kêu gọi Nga « thừa nhận trách nhiệm »« hợp tác với cuộc điều tra » quốc tế.

Cuối tháng 06/2019, cơ quan an ninh Ukraina đã bắt cóc Volodymyr Tsemakh ở Snizhne, một thành phố nhỏ cách Donetsk khoảng 80 km. Mùa hè 2014, khi xảy ra vụ máy bay rơi, Volodymyr Tsemakh chỉ huy một lữ đoàn phòng không địa phương.

Để đưa nhân vật này ra khỏi miền đông và đến khu vực do Kiev quản lý, một người tham gia bắt cóc phải đóng giả là một người tàn tật ngồi trên xe lăn và dường như đã chuốc thuốc mê viên sĩ quan ly khai này. Ukraina hy vọng vụ bắt giữ và xét xử Volodymyr Tsemakh sẽ mang lại những tiết lộ mới về vụ máy bay MH17 bị bắn rơi.

Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo ?

Cuộc điều tra vẫn tiếp tục. Các nhà điều tra không loại trừ khả năng đưa ra pháp luật những nghi phạm khác trong tương lai. Hiện tại, họ đang truy tìm tung tích các thành viên của đội điều khiển hệ thống tên lửa địa đối không BUK lúc đó và « những người có thể đóng vai trò mắt xích trong bộ máy chỉ huy Nga ».

Trong một quá trình tố tụng khác, gia đình các nạn nhân yêu cầu Tòa án Châu Âu về Nhân Quyền (CEDH) « công nhận trách nhiệm » của Matxcơva trong thảm họa MH17.

Ngày 17/07/2019, gia đình các nạn nhân Malaysia đã dành một phút mặc niệm tưởng nhớ đến người thân qua đời cách đây đúng 5 năm.

(Tổng hợp từ AFP, RFI, Le Point)

Cùng chủ đề
 
Rất tiếc, thời hạn kết nối đã hết.