Nghe Tải nạp Podcast
  • 13h00 - 13h17 GMT
    Thông tin 22/01 13h00 GMT
  • 13h17 - 14h00 GMT
    Phần còn lại của chương trình 22/01 13h17 GMT
Để khai thác hết nội dung truyền thông đa phương tiện, bạn phải có phần bổ trợ Flash trong trình duyệt của bạn. Để có thể kết nối, bạn phải kích hoạt các cookie trong tham số trình duyệt của bạn. Để lướt web nhanh nhất, website RFI tương thích với những trình duyệt sau đây : Internet Explorer 8 và +, Firefox 10 và +, Safari 3 và +, Chrome 17 và + v.v..
CHÂU Á

Trung Quốc : « Con mắt của Bắc Kinh » và 1,4 tỉ « nghi phạm »

media Hệ thống caméra giám sát được lắp đặt dày đặc tại Thiên An Môn, Bắc Kinh, Trung Quốc để theo dõi "nhất cử, nhất động" của người dân tại quảng trường. REUTERS/Kim Kyung-Hoon

Trong khi đa phần các báo Pháp hôm nay tập trung vào thời sự trong nước thì báo Libération dành một hồ sơ lớn 4 trang bài nói về « Con mắt của Bắc Kinh ». Với gần 200 triệu caméra, 40 triệu mẫu giọng nói và 1 tỉ gương mặt được lưu trong cơ sở dữ liệu của công an, chế độ Tập Cận Bình đang tăng cường giám sát công dân ở những mức độ « chưa từng có từ trước tới nay » với lý do « đảm bảo an ninh quốc gia và đấu tranh chống khủng bố. »

Trong bài viết « 1,4 tỉ nghi phạm tại Trung Quốc », thông tín viên Raphaël Balenieri của báo Libération tại Bắc Kinh cho biết chính quyền Trung Quốc không ngừng hiện đại hóa hệ thống giám sát nhờ các tiến bộ về công nghệ. Cho dù là các cá nhân, doanh nghiệp hay tổ chức phi chính phủ …, không ai có thể thoát khỏi sự giám sát chặt chẽ của bộ máy Nhà nước.

Để tới quảng trường Thiên An Môn ở trung tâm Bắc Kinh, người dân Trung Quốc phải đặt thẻ căn cước vào một cái hộp điện tử, thẻ của họ bị chụp ảnh. Và trên quảng trường, « nhất cử, nhất động » của họ đều bị hàng trăm caméra treo trên các cột đèn ghi lại. Vào đầu tháng 12/2017, phóng viên John Sudworth của đài BBC đã thách thức chính quyền thành phố Quý Dương, miền tây nam Trung Quốc tìm được mình từ một tấm ảnh mà ông đã đưa cho cảnh sát. Và chỉ sau bảy phút, nhà chức trách Quý Dương đã tìm thấy John Sudworth !

Trên đây là một vài ví dụ về việc theo dõi ồ ạt mọi cử chỉ, hành động của 1,4 tỉ người tại Trung Quốc từ lâu nay đã « nằm trong chuỗi ADN của đảng Cộng Sản Trung Quốc », một đảng muốn tiêu diệt « ngay từ trong trứng nước » mọi ý đồ chỉ trích đảng. Và theo dòng thời gian, để thích nghi với một xã hội « kết nối mạng » « liên tục chuyển động », hệ thống giám sát công dân của Trung Quốc không ngừng được cải tiến, đặc biệt nhờ big data và trí thông minh nhân tạo, hai lĩnh vực mà Trung Quốc muốn trở thành bá chủ thế giới. Các yếu tố chính trị và công nghệ hỗ trợ lẫn nhau để đẩy mạnh việc giám sát người dân.

Về mặt chính trị, việc gây lo ngại nhất là vào năm 2014, chính quyền đã thông qua kế hoạch xây dựng « một hệ thống uy tín xã hội » cho tới năm 2020. Mỗi cá nhân, tổ chức sẽ bị chấm điểm dựa theo hành vi trong cuộc sống đời thường và trên mạng Internet. Tùy theo số điểm, họ có thể được trao một danh hiệu manh tính tượng trưng, hay bị phạt tiền, bị cấm đoán hoặc bị đưa vào « một danh sách đen ». Theo nhà chức trách, mục đích là « nâng cao tính trung thực … của toàn xã hội ».

Việc chấm điểm dựa vào các công nghệ mới cho phép chính phủ thu thập và lưu trữ ngày càng nhiều dữ liệu và phân tích các dữ liệu trên ngày càng nhanh chóng. Thương mại điện tử và thanh toán qua mạng cũng cung cấp cho nhà chức trách vô số thông tin.

Theo ông Gregory Walton, chuyên gia an ninh mạng tại đại học Oxford, Anh Quốc, công nghệ hiện đại đã giúp nhà chức trách Trung Quốc thực hiện tham vọng mà họ nung nấu suốt 60 -70 năm qua. Thực ra, công nghệ trên có ở mọi nơi, nhưng Trung Quốc thì khá đặc biệt vì 3 lý do : dân số rất đông, thông tin cá nhân không được chú ý bảo mật và Nhà nước đầu tư ồ ạt vào trí thông minh nhân tạo.

Công cuộc giám sát dân chúng của Tập Cận Bình không vấp phải trở ngại nào, cả về mặt xã hội, pháp luật và truyền thông. Các thảo luận về bảo vệ thông tin cá nhân, vốn rất sôi nổi ở Mỹ và châu Âu, lại không hề tồn tại ở Trung Quốc. Và cái « rọ sắt » mà Tập Cận Bình úp lên xã hội dân sự kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012 khiến mọi tranh luận tiềm tàng đều trở nên « bất khả thi ».

Tuy nhiên, thông tín viên báo Libération kết luận, cho dù có tinh vi đến mấy, không có hệ thống nào là không có « kẽ hở ». Chẳng hạn, vào năm 2013, đã xảy ra một vụ tấn công - tự sát gần Thiên An Môn, mà theo cảnh sát Trung Quốc là do 3 phần tử cực đoan dân tộc thiểu số Duy Ngô Nhĩ thực hiện.

Danh sách người giàu nhất hành tinh năm 2017

Trong lĩnh vực kinh tế, báo Les Echos đề cập tới « danh sách các tỉ phú giàu nhất thế giới năm 2017 ». Theo đánh giá của Bloomberg, tài sản của 500 người giàu có nhất hành tinh đã tăng thêm 23% (1.000 tỉ đô la) trong năm 2017, nâng tổng khối tài sản của họ lên 5.300 tỉ đô la (gấp hơn 2 lần PIB của Pháp). Để lọt vào danh sách trên, các tỉ phú phải sở hữu ít nhất là 4,1 tỉ đô la/người.

3 người thuộc tốp đầu đều là người Mỹ. Người giàu nhất toàn cầu là Jeff Bezos, với gần 100 tỉ đô la. Ông là người nắm 16,4% cổ phần của tập đoàn Amazon). Chỉ trong một năm, tài sản của Jeff Bezos đã tăng từ 34,2 tỉ đô la lên thành 99,6 tỉ đô la. Đứng thứ hai là Bill Gates (Microsoft) với 91,3 tỉ đô la. Tỉ phú Warren Buffett (Berkshire-Hathaway) đứng ở vị trí thứ ba với 85 tỉ đô la. Ông chủ của Facebook đứng thứ 5 (72,6 tỉ đô la). Và ngày càng có nhiều tỉ phú trong lĩnh vực công nghệ (3 tỉ phú trong tốp 5).

Phần Lan : nghĩa địa hạt nhân khổng lồ

Chuyển sang lĩnh vực môi trường - xử lý rác thải, báo Le Monde giới thiệu với độc giả về « nghĩa địa hạt nhân khổng lồ ở Phần Lan ». Chính quyền Phần Lan đã quyết định cho xây khu chôn rác thải hạt nhân đầu tiên bên bờ biển Baltic, cách thủ đô Helsinky 30 phút chạy xe, tại thị trấn Eurajoki đẹp như tranh vẽ với các ngôi nhà gỗ giữa bạt ngàn rừng thông. Nghĩa địa hạt nhân Onkalo là nơi chôn cất, từ khoảng giữa những năm 2020 đến khoảng năm 2100, rác thải hạt nhân có nồng độ phóng xạ đậm đặc trong vòng 100.000 năm, thời gian đủ lâu để các chất phóng xạ trở nên vô hại.

Theo các chuyên gia, nền đá granit ở Olkiluoto có niên đại 2 tỉ năm, là khu vực địa chất ổn định, lý tưởng để chôn các conteneur bằng đồng chứa rác thải hạt nhân, kể cả trong trường hợp động đất, lượng phóng xạ rò rỉ xũng thấp dưới ngưỡng cho phép.

Nhưng điều đáng ngạc nhiên là không hề có dấu hiệu của sự tức giận từ phía các nhà hoạt động bảo vệ môi trường hay người dân sống trong khu vực. Thường thì trên thế giới, dự án về nghĩa địa hạt nhân đều bị từ bỏ hoặc trì hoãn, vì bị nghi ngờ không đảm bảo an toàn và vấp phải phản ứng của dân chúng. Ấy vậy mà dự án Onkalo lại không gặp trở ngại gì và tiến triển gần như đúng kế hoạch đề ra từ năm 1983.

Theo phóng viên báo Le Monde, điều đó có được nhờ chính quyền tin tưởng mạnh mẽ vào các chuyên gia, nhà địa chất. Thị trưởng Vesa Lakaniemi khẳng định : « Một khi các chuyên gia nói là không có vấn đề gì về an toàn, thì chúng tôi tin tưởng họ. » Nhưng yếu tố then chốt là người dân Phần Lan có lòng tin vào chính quyền và cơ quan an toàn hạt nhân quốc gia. Theo nhiều cuộc thăm dò ý kiến về tỉ lệ được lòng dân, cơ quan quản lý rác thải hạt nhân của Phần Lan thường đứng trong tốp đầu, chỉ sau cảnh sát và lực lượng cứu hỏa.

Châu Âu : Làn sóng di dân mới hướng về Tây Ban Nha

Trong lĩnh vực xã hội, Le Monde nói về « Làn sóng di dân mới hướng về Tây Ban Nha ». Nước này là cửa ngõ nhập cư lớn thứ ba châu Âu, sau Ý và Hy Lạp. Theo số liệu mới nhất của bộ Nội Vụ, số người nhập cư trái phép vào Tây Ban Nha đã tăng gấp đôi so với năm 2016, phần lớn qua ngả Địa Trung Hải.

Điều đáng chú ý là từ mùa hè 2017, có nhiều di dân tới từ Algérie. Theo Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc, hồi tháng 09/2017, 25% số người nhập cư trái phép vào Tây Ban Nha là người Algérie.

Chính quyền Madrid rất lo ngại về hiện tượng mới này và ngay lập tức kêu gọi chính quyền Algérie có biện pháp hạn chế làn sóng di dân ồ ạt từ nước này sang Tây Ban Nha. Còn « biện pháp khẩn cấp » của Tây Ban Nha là dồn 500 di dân, phần đông là người Algérie, cập bờ biển Murcie, vào một khu trại giam ở Archidona, Malada. Họ lập luận : tập trung di dân trong các trại giam bảo đảm điều kiện vệ sinh, có vòi hoa sen, lò sưởi, giường, phòng tập thể thao thì tốt hơn là gửi di dân tới các trại tị nạn như ở nhiều quốc gia khác và đây là biện pháp tạm thời.

Tuy nhiên, biện pháp của chính quyền Madrid đã bị các tổ chức nhân quyền trong nước chỉ trích mạnh mẽ. Họ cho rằng Tây Ban Nha tiếp đón người tị nạn ít hơn nhiều so với Ý, và dường như chính phủ chưa chuẩn bị tốt trước vấn đề đón tiếp di dân.

Canada dự liệu về một làn sóng di dân mới

Vẫn liên quan tới vấn đề di dân, Anne Pélouas - thông tín viên báo Le Monde - tại Montréal cho biết « Canada dự liệu về một làn sóng di dân mới ». Từ tháng 01 đến tháng 09/2017, theo Cảnh sát Hoàng Gia Canada, có gần 19.000 người, chủ yếu là người Haiti, vượt biên giới trái phép từ Mỹ sang Canada. Mục tiêu của họ là xin tị nạn tại Canada, tránh nguy cơ bị chính quyền Donald Trump trục xuất.

Bộ trưởng An Ninh Ralph Goodale đã từng phát biểu Ottawa đang « chuẩn bị mọi kịch bản », nhưng ông vẫn nhấn mạnh số di dân tới Canada có thể là « không thể lường nổi ». Hồi tháng 11/2017, Ottawa thông báo sẽ tiếp đón 1 triệu di dân trong vòng ba năm tới.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao cơ quan quốc gia về hải quan và di dân thì chỉ trích là chính phủ liên tục đơn giản hóa tình hình và nói là mọi việc đều trong tầm kiểm soát. Cơ quan này đã yêu cầu tăng cường nguồn lực, nhưng không được đáp ứng, trong khi họ lo ngại năm 2018 sẽ là năm bùng nổ về di dân.

Trang nhất các báo Pháp

Đa phần các báo Pháp hôm nay quan tâm tới thời sự trong nước. Báo Le Monde chạy tít « Kịch bản tăng cường giám sát người thất nghiệp ». Chính phủ Pháp nhận được đề xuất gia tăng giám sát người thất nghiệp đang được hưởng trợ cấp của Pôle Emploi - cơ quan hỗ trợ người thất nghiệp. Theo tài liệu trên, những người thất nghiệp không năng nổ, tích cực tìm việc, hoặc từ chối các đề nghị tuyển dụng phù hợp với khả năng của họ, hoặc khước từ khóa đào tạo nghề mà Pôle Emploi đề xuất sẽ bị mất 50% tiền trợ cấp trong vòng hai tháng và mất 100% trợ cấp trong vòng hai tháng nếu tái diễn. Những người không trả lời đề nghị hẹn gặp của tư vấn viên của Pôle Emploi sẽ bị mất 20% trợ cấp.

Trong khi đó, « Thuế : Tất cả những thay đổi trong năm 2018 » là chủ đề được báo kinh tế Les Echos quan tâm. Còn « Hình ảnh của nước Pháp đã thay đổi ? » là câu hỏi của báo công giáo La Croix. Các thông báo về cải cách và sự tham gia tích cực trên chính trường quốc tế dường như đã cải thiện hình ảnh của nước Pháp trong mắt người nước ngoài.

Cùng chủ đề
 
Rất tiếc, thời hạn kết nối đã hết.